Een ontslag vanwege bedrijfseconomische redenen is niet leuk. Niet voor de desbetreffende werknemers, en ook niet voor de werkgever. Het zegt immers iets over een noodzakelijke voorwaarde voor het voortbestaan van het bedrijf: er moet gesnoeid worden in het personeelsbestand. Maar, bij een bedrijfseconomisch ontslag mag een werkgever niet zomaar kiezen wie vertrekt. Er gelden strikte regels voor de reden, de ontslagvolgorde en herplaatsing. De arbeidsrechtjuristen van Mpiece Legal vertellen je in deze blog in het kort de kern van ontslag wegens bedrijfseconomische redenen.
Wanneer is er een bedrijfseconomische reden?
Een werkgever kan opzeggen wegens bedrijfseconomische redenen als arbeidsplaatsen vervallen doordat werkzaamheden worden beëindigd. Dat kan ook als gedurende een toekomstige periode van ten minste 26 weken arbeidsplaatsen noodzakelijk vervallen door bedrijfseconomische maatregelen voor een doelmatige bedrijfsvoering. Daarnaast moet herplaatsing binnen een redelijke termijn, al dan niet met scholing, niet mogelijk zijn of niet in de rede liggen.
De UWV-route en de kantonrechter
Als u als werknemer niet instemt met het ontslag en er dus geen vaststellingsovereenkomst wordt getekend, vraagt de werkgever in beginsel een ontslagvergunning aan bij UWV. In de aanvraag moet de werkgever onderbouwen waarom banen verdwijnen, hoeveel arbeidsplaatsen het betreft, welke functies vervallen, waarom de ontslagvolgorde klopt en waarom herplaatsing, ook met scholing, niet mogelijk is. Na toestemming van UWV geldt de wettelijke opzegtermijn.
Herplaatsingsverplichting
De werkgever moet onderzoeken of een passende functie beschikbaar is binnen de onderneming of de groep. Daarbij tellen vacatures mee die nu bestaan of binnen de redelijke termijn ontstaan, passende functies die door externe krachten worden vervuld en functies die vrijkomen doordat tijdelijke contracten aflopen. Een tijdelijke functie voor drukte of vervanging telt in beginsel niet mee, tenzij het werk langer dan 26 weken duurt. Een passende functie sluit aan bij opleiding, kennis en ervaring, en zo nodig biedt de werkgever scholing aan. Hoe lang die termijn precies is, hangt af van de omstandigheden en wordt per aanvraag beoordeeld.
Afspiegelingsbeginsel: wie gaat er als eerste?
De werkgever mag niet vrij kiezen wie vertrekt. Eerst worden alle werknemers en externe medewerkers ingedeeld in categorieën van uitwisselbare functies. Uitwisselbaarheid ziet op inhoud, vereiste kennis en vaardigheden, niveau en beloning. Binnen elke categorie wordt gekeken naar vijf groepen, waarbij externe medewerkers voorgaan: externe medewerkers, werknemers met AOW, nulurenwerknemers, werknemers met een tijdelijk contract van maximaal 26 weken en werknemers met een vast contract of een tijdelijk contract langer dan 26 weken.
Daarna blijft de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk behouden, met leeftijdsgroepen van 15 tot 25, 25 tot 35, 35 tot 45, 45 tot 55 en 55 jaar en ouder. Binnen een leeftijdsgroep komt de werknemer met de kortste duur van het dienstverband het eerst voor ontslag in aanmerking. Een cao of andere regeling kan onder voorwaarden een andere ontslagvolgorde voorschrijven, maar daarvoor gelden aanvullende wettelijke eisen, waaronder een onafhankelijke commissie.
Praktische tips
Als werkgever doet u er goed aan de bedrijfseconomische noodzaak, de betrokken functies en de ontslagvolgorde vooraf te documenteren. Als werknemer kunt u controleren of de reden klopt, of de juiste volgorde is toegepast en of herplaatsing echt is onderzocht. Klopt de grond of de volgorde niet, dan kunt u dat aanvechten.
Veelgestelde vragen
Moet de werkgever altijd naar UWV? In beginsel wel, als u niet instemt met het ontslag. De werkgever vraagt dan een ontslagvergunning aan bij UWV.
Wat houdt herplaatsing in? De werkgever moet een passende functie binnen de onderneming of groep zoeken, zo nodig met scholing, voordat ontslag mogelijk is.
Mag de werkgever zelf kiezen wie vertrekt? Nee. Het afspiegelingsbeginsel bepaalt in beginsel de volgorde op basis van uitwisselbare functies, leeftijdsopbouw en anciënniteit.
Wat als de ontslagvolgorde niet klopt? Dan is de grond mogelijk niet deugdelijk. U kunt het ontslag aanvechten.
Hulp nodig met ontslag wegens bedrijfseconomische redenen?
Speelt er een bedrijfseconomisch ontslag of wilt u de ontslagvolgorde laten toetsen? Mpiece Legal helpt werkgevers en werknemers met arbeidsrecht. Neem contact op via ons contactformulier, mail naar legal@mpiece.com of bel +31 85 060 4036.
